Bơi lội tốt cho tim mạch, cơ bắp và sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không ít người sau khi rời hồ bơi lại thấy nghẹt mũi, hắt hơi, chảy nước mũi, ù tai hoặc đau tai. Có người chỉ khó chịu vài giờ, nhưng cũng có trường hợp triệu chứng kéo dài và ngày càng nặng.
Nguyên nhân không đơn giản chỉ vì “nước lọt vào mũi, tai”. Nước hồ bơi, chất khử khuẩn, thay đổi áp lực và tình trạng sẵn có của đường hô hấp đều có thể góp phần gây ra những triệu chứng này.
Vì sao sau khi bơi dễ bị nghẹt mũi?
1. Nước hồ bơi có thể kích thích niêm mạc mũi
Nghẹt mũi sau khi bơi thường liên quan đến kích ứng niêm mạc và nước hồ bơi
Niêm mạc mũi có nhiệm vụ làm ấm, làm ẩm và lọc không khí trước khi đi xuống đường hô hấp. Khi bơi, nước có thể tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc mũi, đặc biệt khi lặn hoặc bơi sải.
Clo và các chất khử khuẩn trong hồ bơi có thể gây kích ứng niêm mạc ở một số người. Khi đó, mũi có thể phản ứng bằng cách:
-
Sưng niêm mạc.
-
Tăng tiết dịch.
-
Hắt hơi.
-
Nghẹt mũi.
-
Cảm giác cay hoặc rát trong mũi.
Tình trạng này có thể xảy ra ngay cả ở người không mắc viêm mũi dị ứng.
2. Người bị viêm mũi dị ứng thường khó chịu hơn
Nếu vốn có viêm mũi dị ứng, niêm mạc mũi thường nhạy cảm hơn với các yếu tố kích thích từ môi trường.
Không khí lạnh, mùi clo, thay đổi nhiệt độ hoặc nước hồ bơi có thể khiến các triệu chứng bùng lên sau khi bơi như:
-
Hắt hơi liên tục.
-
Chảy nước mũi trong.
-
Ngứa mũi.
-
Nghẹt mũi.
-
Ngứa hoặc cay mắt.
Điều này không có nghĩa là bơi lội gây ra viêm mũi dị ứng, mà môi trường hồ bơi có thể trở thành yếu tố kích phát ở những người đã có cơ địa nhạy cảm.
Vì sao vừa bơi xong lại cảm thấy đau hoặc ù tai?
Tai ngoài có một ống nhỏ dẫn từ vành tai đến màng nhĩ. Khi bơi, nước có thể đọng lại trong ống tai này.
Thông thường, nước sẽ tự chảy ra ngoài. Nhưng nếu nước bị giữ lại lâu, môi trường ẩm trong ống tai có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm tai ngoài, thường được gọi là “tai của người bơi”.
Ban đầu, người bệnh có thể cảm thấy:
-
Tai đầy hoặc bí.
-
Nghe âm thanh hơi nhỏ hơn.
-
Ngứa tai.
-
Khó chịu khi ấn hoặc kéo vành tai.
Khi tình trạng viêm tiến triển, tai có thể đau rõ hơn, sưng hoặc chảy dịch.
Đau tai sau khi bơi có thể do nước đọng trong ống tai hoặc viêm tai ngoài
Không phải cứ đau tai sau bơi là do nước mắc trong tai
Tai giữa được nối với vùng mũi họng thông qua một ống nhỏ gọi là vòi nhĩ. Vòi nhĩ giúp cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài.
Nếu niêm mạc mũi đang sưng do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng hoặc viêm đường hô hấp, vòi nhĩ có thể hoạt động kém.
Khi bơi hoặc lặn, sự thay đổi áp lực có thể khiến người bệnh xuất hiện:
-
Ù tai.
-
Cảm giác đầy tai.
-
Lùng bùng trong tai.
-
Nghe kém tạm thời.
-
Đau hoặc tức trong tai.
Trường hợp này không nhất thiết do nước đi xuyên vào tai giữa.
Lặn sâu có thể làm tai đau vì thay đổi áp suất
Khi lặn xuống sâu, áp suất nước bên ngoài tăng lên. Nếu vòi nhĩ không cân bằng áp suất đủ nhanh, màng nhĩ có thể bị kéo căng và gây đau.
Tình trạng này thường rõ hơn ở người đang:
-
Nghẹt mũi.
-
Cảm cúm.
-
Viêm xoang.
-
Viêm mũi dị ứng.
-
Có vấn đề về vòi nhĩ.
Vì vậy, khi đang nghẹt mũi nhiều hoặc viêm đường hô hấp, không nên cố lặn sâu.
Viêm xoang có khiến nghẹt mũi sau bơi nặng hơn không?
Có thể.
Người bị viêm mũi xoang vốn đã có tình trạng niêm mạc phù nề hoặc đường dẫn lưu xoang kém. Nước hồ bơi, hóa chất hoặc thay đổi áp lực khi lặn có thể khiến cảm giác nghẹt, nặng mặt hoặc đau vùng xoang rõ hơn.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng cứ nghẹt mũi sau bơi là bị viêm xoang. Nếu chỉ nghẹt mũi hoặc hắt hơi trong thời gian ngắn rồi tự hết, nguyên nhân thường thiên về kích ứng niêm mạc hơn.
Làm gì khi nghẹt mũi sau khi bơi?
Nếu chỉ nghẹt nhẹ hoặc chảy nước mũi trong, có thể:
-
Tắm lại bằng nước sạch sau khi rời hồ.
-
Xì mũi nhẹ nhàng.
-
Uống đủ nước.
-
Có thể dùng nước muối sinh lý để làm sạch và giữ ẩm niêm mạc mũi khi cần.
-
Tránh tiếp xúc ngay với luồng điều hòa lạnh mạnh nếu đang thấy mũi họng khó chịu.
Không nên xịt thuốc co mạch mũi kéo dài tùy ý. Các thuốc này có thể giúp thông mũi nhanh nhưng nếu sử dụng liên tục quá lâu có nguy cơ gây nghẹt mũi do thuốc.
Làm gì khi nước vào tai?
Sau khi bơi, nếu cảm giác có nước trong tai, có thể nghiêng đầu sang bên tai bị nước vào và nhẹ nhàng kéo vành tai để nước chảy ra.
Có thể lau khô phần tai bên ngoài bằng khăn sạch.
Không nên:
-
Ngoáy tai sâu bằng tăm bông.
-
Dùng vật nhọn lấy nước.
-
Nhỏ các dung dịch không rõ thành phần vào tai.
-
Cố ngoáy khi tai đang đau.
Tăm bông có thể đẩy ráy tai và nước vào sâu hơn, đồng thời làm trầy xước ống tai, tăng nguy cơ viêm.
Nghiêng đầu và giữ tai khô đúng cách giúp nước trong tai thoát ra an toàn sau khi bơi
Có nên dùng nút tai và kẹp mũi khi bơi?
Nếu thường xuyên bị nước vào tai hoặc từng mắc viêm tai ngoài, nút tai chuyên dụng khi bơi có thể giúp hạn chế nước đi vào ống tai.
Kẹp mũi cũng có thể hữu ích với một số người thường xuyên bị nước tràn vào mũi khi bơi hoặc lặn.
Tuy nhiên, thiết bị cần vừa vặn, sạch và được sử dụng đúng cách. Không nên dùng chung nút tai với người khác.
Khi nào đau tai sau bơi cần đi khám?
Nên khám chuyên khoa tai mũi họng nếu có một trong các biểu hiện:
-
Đau tai tăng dần.
-
Tai sưng đỏ.
-
Chảy dịch hoặc mủ.
-
Nghe giảm rõ rệt.
-
Sốt.
-
Chóng mặt.
-
Ù tai kéo dài.
-
Đau tai sau khi lặn sâu.
-
Triệu chứng không cải thiện sau vài ngày.
Với nghẹt mũi, nên đi khám nếu tình trạng kéo dài, thường xuyên tái phát sau mỗi lần bơi hoặc kèm đau mặt, sốt, dịch mũi đặc kéo dài, khó thở bằng mũi.
Làm sao hạn chế nghẹt mũi và đau tai khi đi bơi?
Một số thói quen đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ khó chịu:
-
Chọn hồ bơi được vệ sinh và kiểm soát chất lượng nước tốt.
-
Không bơi hoặc lặn sâu khi đang cảm cúm, nghẹt mũi nhiều.
-
Tắm lại sau khi bơi.
-
Giữ tai khô sau khi ra khỏi nước.
-
Không ngoáy tai thường xuyên.
-
Kiểm soát tốt viêm mũi dị ứng nếu đang mắc.
-
Hạn chế lặn sâu nếu thường xuyên bị đau hoặc ù tai khi thay đổi áp suất.
Giữ mũi tai sạch và hạn chế lặn khi đang nghẹt mũi giúp giảm khó chịu sau khi bơi
Đừng xem nhẹ nghẹt mũi và đau tai sau khi bơi
Nghẹt mũi sau bơi thường liên quan đến kích ứng niêm mạc, viêm mũi dị ứng hoặc nước và hóa chất tiếp xúc với mũi. Trong khi đó, đau tai có thể xuất phát từ nước đọng trong ống tai, viêm tai ngoài hoặc rối loạn cân bằng áp suất ở tai giữa.
Phần lớn trường hợp nhẹ có thể tự cải thiện. Tuy nhiên, nếu đau tai tăng, có dịch chảy ra, nghe kém hoặc nghẹt mũi kéo dài, nên đi khám tai mũi họng để xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp.
